طلایه‌داران تولید در سیاه‌چادرها؛ عشایر فارس چگونه اقتصاد و امنیت استان را پشتیبانی می‌کنند؟
طلایه‌داران تولید در سیاه‌چادرها؛ عشایر فارس چگونه اقتصاد و امنیت استان را پشتیبانی می‌کنند؟
جامعه عشایری فارس با تولید سالانه ۲۰ هزار تن گوشت قرمز و ۴۳ درصد صنایع‌دستی استان، نه‌تنها ستون فقرات امنیت غذایی و سرزمینی منطقه به‌شمار می‌روند، بلکه اکنون با ورود ایل‌راه‌ها به طرح جامع و صدور اسناد ۳۰ ساله برای مراتع، در آستانه تحولی ساختاری قرار گرفته‌اند؛ تحولی که مدیرکل امور عشایر استان در تشریح آخرین دستاوردها و چالش‌های این قشر مولد به بیان ابعاد آن پرداخت.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی آنام فارس، عبدالحمید کریمی،امروز چهارشنبه 25 شهریور در نشست خبری با خبرنگاران با تأکید بر تکالیف قانونی دستگاه‌های اجرایی در قبال جامعه عشایری اظهار داشت: در آیین‌نامه ساماندهی و اسناد بالادستی، وظایف تمام نهادها برای خدمت‌رسانی به جامعه عشایری هم‌تراز با بخش‌های شهری و روستایی مشخص شده است و نقایص موجود، ناشی از کم‌کاری در مرحله اجراست.

توزیع جمعیتی و جایگاه استراتژیک ایلات در فارس

مدیرکل امور عشایر استان فارس با اشاره به آمار جمعیتی عشایر استان فارس افزود: بر اساس سرشماری رسمی سال ۱۴۰۰، جمعیت عشایر استان ۲۶ هزار و ۷۸۰ خانوار است؛ اما در سرشماری‌های تکمیلی و غیررسمی سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، حدود ۴۵ هزار خانوار در سامانه‌ها به ثبت رسیده که منتظر تأیید نهایی مرکز آمار ایران است، عشایر فارس با در اختیار داشتن ۱۲.۵ درصد از جمعیت عشایر کوچنده کشور، در ۱۹ زیست‌بوم و یک هزار و ۲۴۱ استقرارگاه در تمامی ۳۷ شهرستان استان پراکنده‌اند.

سهم ۶۷ درصدی از مراتع و پیشتازی در امنیت غذایی

کریمی با تبیین نقش اقتصادی این جامعه گفت: عشایر فارس ۶۷ درصد از مراتع استان را در اختیار دارند و سالانه ۲۶۰ هزار تن انواع محصولات باغی و زراعی و ۲۰ هزار تن گوشت قرمز تولید می‌کنند. همچنین با در اختیار داشتن ۳ میلیون واحد دامی، ۴۰ درصد دام سبک استان را پرورش می‌دهند و با تولید سالانه ۵۷ هزار متر مربع صنایع‌دستی، ۴۳ درصد از سهم این بخش در استان را به خود اختصاص داده‌اند.

وی به پیشتازی جامعه عشایری در دوران دفاع مقدس اشاره و تصریح کرد: جامعه عشایری استان علی‌رغم اینکه بین ۱.۵ تا ۲.۵ درصد جمعیت استان را تشکیل می‌دهد، بیش از ۳ هزار شهید والامقام تقدیم انقلاب اسلامی کرده که این رقم معادل ۲۰ درصد شهدای عشایر کل کشور و یک‌پنجام شهدای استان فارس است.

مدیرکل امور عشایر استان فارس در تشریح ساختار ایلیاتی استان افزود: ترکیب جمعیتی عشایر فارس شامل حدود ۵۰ درصد ایل قشقایی، ۲۵ درصد ایلات خمسه، ۱۵ درصد ایلات بویراحمد و ممسنی و ۱۰ درصد طوایف مستقل است که این رنگین‌کمان اقوام، نقش بی‌بدیلی در امنیت سرزمینی و تنوع ژنتیکی و دامی ایفا می‌کنند.

تحول حقوقی با تبدیل پروانه چرا به سند ۳۰ ساله مرتعداری

کریمی تبدیل پروانه‌های چرای دام به اسناد مرتعداری را بزرگ‌ترین خدمت حقوقی به عشایر دانست و تأکید کرد: پروانه چرا در حکم اجاره‌نامه است و امنیت بهره‌برداری پایدار ایجاد نمی‌کند؛ اما با هماهنگی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری، طرح تبدیل پروانه‌ها به سند ۳۰ ساله مرتعداری در دستور کار قرار گرفته که طی آن هرگونه طرح و دخل‌وتصرف در مرتع با اذن عشایر خواهد بود. برای تسهیل این فرایند، سازمان امور عشایر ۵۰ درصد هزینه‌های تهیه طرح‌های مرتعداری را تقبل کرده است تا بتوانیم ۸۰ تا ۹۰ درصد عشایر را سنددار کنیم.

وی ادامه داد: با سنددار شدن مراتع، امکان توسعه آبخوان‌داری‌های کوچک، احداث گلخانه، طرح‌های گردشگری و توسعه صنایع‌دستی در مراتع میسر شده و سرمایه‌گذاری‌ها متمرکز می‌شود.

تثبیت ایل‌راه‌ها در طرح جامع شیراز و ساماندهی اتراقگاه‌ها

مدیرکل امور عشایر فارس از تثبیت مسیر کوچ عشایر در اسناد بالادستی خبر داد و گفت: با همکاری استانداری فارس، شهرداری، شورای اسلامی شهر شیراز و اداره‌کل منابع طبیعی، نقشه مسیر عبور عشایر از شرق به غرب شیراز وارد طرح جامع شهر شد تا از هرگونه تعرض و تغییر کاربری مصون بماند.

کریمی افزود: همچنین از ۱۱۳ اتراقگاه شناسایی‌شده در سطح استان، بیش از ۸۰ اتراق گاه تعیین حریم و ثبت قانونی شده است تا با ایجاد ایستگاه‌های خدماتی، بهداشتی، رفاهی و دامپزشکی، ماندگاری و توقف عشایر در طول مسیر کوچ مدیریت شود.

توسعه انرژی‌های نو، آبرسانی و فناوری‌های نوین دامپروری

وی به پروژه‌های آبرسانی و زیربنایی اشاره کرد و گفت: تا پایان سال ۱۴۰۴ تعداد ۲ هزار و ۸۴۸ تانکر ثابت توزیع شده بود که در سال ۱۴۰۵ با اضافه شدن ۴ هزار مخزن ثابت یک‌هزار لیتری، دسترسی به آب شرب بهداشتی تقویت شد.

مدیرکل امور عشایر استان فارس گفت: پس از توزیع ۶۰ دستگاه تانکر کششی یک هزار و ۵۰۰ لیتری چرخ‌دار در سال‌های گذشته، نهضت توزیع تانکرهای چرخ‌دار برای رسیدن به ظرفیت ۲۰۰ تا ۳۰۰ دستگاه آغاز شده و با همکاری بسیج سازندگی نیز ۱۰۰ دستگاه در دستور کار قرار دارد.

کریمی افزود: بیش از پنج هزار و ۴۰۰ پنل خورشیدی با همکاری وزارت نیرو و منابع داخلی اداره‌کل در اختیار عشایر قرار گرفته و توزیع حمام‌ها و پروژکتورهای خورشیدی و سیلندرهای گاز به منظور کاهش آسیب به پوشش جنگلی و مراتع دنبال می‌شود.

وی با اشاره به طرح‌های نوین دامپروری گفت: طرح هم‌زمان‌سازی فحلی و ساماندهی دوره زایش دام به مدت ۳۰ تا ۴۵ روز با موفقیت در استان اجرا شده که علاوه بر افزایش بهره‌وری و کاهش تلفات، مدیریت بازاررسانی گوشت قرمز را تسهیل کرده است.

توانمندسازی بانوان و راه‌اندازی ۴ میز تخصصی اقتصادی

مدیرکل امور عشایر استان فارس با اشاره به وجود ۸۸ صندوق اعتبارات خرد زنان عشایری با عضویت ۲ هزار و ۵۰۰ نفر گفت: ۱۰ درصد از سرپرستان خانوار در جامعه عشایری فارس را زنان تشکیل می‌دهند و به همین منظور توزیع نیمچه‌های بومی برای درآمدزایی بانوان نیازمند انجام شده است.

کریمی افزود: به منظور تنوع‌بخشی به معیشت عشایر و خروج از اقتصاد تک‌محصولی، چهار میز تخصصی شامل گیاهان دارویی، گردشگری عشایری، صنایع‌دستی و زنجیره تولید گوشت قرمز با محوریت توانمندی زنان عشایر فعال شده و سند توسعه گردشگری عشایری نیز به زودی رونمایی می‌شود. همچنین با همکاری نهاد کتابخانه‌ها، طرح رساندن کتاب به سیاه‌چادرها به عنوان ادامه‌دهنده نهضت سوادآموزی استاد محمد بهمن‌بیگی اجرایی شده است.

راه‌اندازی پایگاه پدافندی و لزوم افزایش سهمیه آرد

وی از راه‌اندازی دومین پایگاه داده و ذخیره اطلاعات پدافندی جامعه عشایری کشور در فارس خبر داد و بیان کرد: سامانه جامع و اختصاصی خدمات الکترونیک در استان فارس طراحی شده که امکان ثبت، استعلام و شفاف‌سازی تمام خدمات ارائه‌شده به هر خانوار را حتی در بستر آفلاین فراهم می‌کند. همچنین شناسایی نقاط کور آنتن‌دهی تلفن همراه و اطلس کامل استقرارگاه‌ها جهت ارتقای زیرساخت‌های ارتباطی به دستگاه‌های متولی تحویل شده است.

مدیرکل امور عشایر استان فارس با اشاره به تدوین و ارسال سند خسارات خشکسالی به مراجع ملی، از چالش سهمیه آرد سخن گفت و تأکید کرد: در حال حاضر سرانه ۱۲.۲ کیلوگرمی آرد تنها ۸۰ تا ۸۵ درصد نیاز واقعی عشایر را پوشش می‌دهد؛ با توجه به عدم دسترسی عشایر به نانوایی‌ها، مطالبه جدی ما افزایش این سرانه به ۱۷ تا ۱۸ کیلوگرم به ازای هر نفر است.

کریمی در پایان با تأکید بر اینکه مسئولان باید خدمات خود را با بوم و سبک زندگی عشایر تطبیق دهند، خاطرنشان کرد: اداره‌کل امور عشایر فارس طی ۷ سال گذشته رتبه‌های برتر شاخص‌های اقتصادی و عملکردی را کسب کرده است و انتظار می‌رود سایر دستگاه‌های اجرایی نیز وظایف قانونی خود را در قبال این قشر فداکار و تولیدکننده بدون نگاه حمایتی صرف، عملیاتی کنند.

انتهای ییام/

  • نویسنده : لیلا کریمی
  • منبع خبر : پوششی