پیشگیری از معلولیت‌ها با مشاوره ژنتیک؛ فعالیت ۱۸ مرکز تخصصی در فارس
پیشگیری از معلولیت‌ها با مشاوره ژنتیک؛ فعالیت ۱۸ مرکز تخصصی در فارس
مدیرکل بهزیستی استان فارس، مشاوره ژنتیک را راهبردی کلیدی برای پیشگیری از معلولیت‌ها و کاهش بار روانی و اقتصادی بیماری‌های ارثی دانست و اعلام کرد از سال ۱۳۷۸ تاکنون بیش از ۱۱۰ هزار نفر در استان از خدمات این مراکز بهره‌مند شده‌اند.

به گزارش آنام فارس، حمید گودرزی با اشاره به نقش مشاوره ژنتیک در شناسایی عوامل خطر و پیشگیری از بروز یا تکرار برخی اختلالات ارثی و مادرزادی اظهار کرد: بیماری‌های ژنتیکی می‌توانند پیامدهای جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای برای فرد مبتلا، خانواده و جامعه به همراه داشته باشند؛ ازاین‌رو، تشخیص به‌موقع و استفاده از خدمات تخصصی مشاوره ژنتیک، یکی از راهکارهای مؤثر برای کاهش احتمال بروز برخی معلولیت‌ها و ارتقای سلامت خانواده‌هاست.

وی با اشاره به برآوردهای مطرح‌شده درباره تولد کودکان دارای معلولیت در کشور افزود: بر اساس آمارهای ارائه‌شده در این حوزه، سالانه حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار کودک دارای معلولیت در ایران متولد می‌شوند و بخشی از معلولیت‌هایی مانند نابینایی، ناشنوایی و ناتوانی ذهنی با اختلالات ژنتیکی ارتباط دارد. این آمار ضرورت توجه بیشتر به غربالگری، تشخیص زودهنگام و مشاوره تخصصی ژنتیک را نشان می‌دهد.

مدیرکل بهزیستی فارس با بیان اینکه پیامدهای معلولیت به فرد محدود نمی‌شود، تصریح کرد: کاهش توانمندی فرد، فشارهای عاطفی و روانی بر اعضای خانواده، هزینه‌های درمان، نگهداری، آموزش و توانبخشی و افزایش بار مالی نظام سلامت و خدمات اجتماعی از جمله تبعات این مسئله است. بنابراین، سرمایه‌گذاری در پیشگیری می‌تواند علاوه بر کمک به حفظ کیفیت زندگی افراد، هزینه‌های بلندمدت خانواده‌ها و جامعه را نیز کاهش دهد.

مشاوره ژنتیک؛ ابزاری برای تصمیم‌گیری آگاهانه خانواده‌ها

گودرزی مشاوره ژنتیک را فرایندی تخصصی برای بررسی وضعیت فردی و خانوادگی، سوابق بیماری‌ها، الگوی وراثت و احتمال انتقال یا تکرار بیماری در فرزندان دانست و گفت: در این فرایند، اطلاعات لازم درباره روش‌های تشخیصی و آزمایش‌های ژنتیکی، همچنین مزایا و محدودیت‌های آن‌ها در اختیار خانواده قرار می‌گیرد.

به گفته وی، هدف از این خدمات، کمک به افراد برای شناخت عوامل خطر، آگاهی از نحوه انتقال بیماری‌های ارثی و انتخاب راهکارهای مناسب پیشگیری و تشخیص متناسب با شرایط خانوادگی است. آموزش، حمایت روانی و پیگیری وضعیت خانواده نیز از دیگر بخش‌های این خدمات به شمار می‌رود.

مدیرکل بهزیستی فارس مراحل مشاوره ژنتیک را شامل بررسی علت مراجعه و سوابق پزشکی و خانوادگی، تهیه شجره‌نامه، ارزیابی الگوی احتمالی وراثت، بررسی مدارک پزشکی، تشخیص تخصصی و ارائه اطلاعات درباره آزمایش‌ها و روش‌های پیشگیری و کنترل بیماری عنوان کرد.

چه افرادی باید به مراکز مشاوره ژنتیک مراجعه کنند؟

گودرزی تأکید کرد که مشاوره ژنتیک فقط برای خانواده‌هایی نیست که سابقه تولد فرزند دارای معلولیت دارند و زوج‌هایی که قصد ازدواج یا فرزندآوری دارند نیز می‌توانند از این خدمات استفاده کنند.

وی ازدواج‌های فامیلی، سابقه بیماری‌های ژنتیکی در خانواده، تولد فرزند دارای نقایص مادرزادی یا اختلالات رشدی، وجود ناتوانی ذهنی، ناشنوایی یا نابینایی در بستگان، کوتاهی غیرمتعارف قد، اختلال در تکامل اندام‌های جنسی، تأخیر در بلوغ، ناباروری، مرده‌زایی و سقط‌های مکرر را از جمله موارد نیازمند بررسی ژنتیکی برشمرد.

به گفته مدیرکل بهزیستی فارس، بروز ناتوانی‌های جسمی با علت نامشخص، برخی اختلالات رفتاری و یادگیری با احتمال زمینه ژنتیکی، تکرار بیماری‌هایی مانند سرطان، دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی در بستگان و بارداری در سن ۳۵ سال و بالاتر نیز از مواردی است که می‌تواند ضرورت دریافت مشاوره ژنتیک را مطرح کند.

وی خاطرنشان کرد: در شرایطی مانند تولد نوزاد دارای ناهنجاری، شناسایی بیماری ژنتیکی در خانواده یا سابقه سقط‌های مکرر، مراجعه به‌موقع به متخصص ژنتیک اهمیت ویژه‌ای دارد و در ارزیابی احتمال تکرار بیماری و انتخاب مسیر تشخیصی و مراقبتی مؤثر است.

ارائه خدمات مشاوره ژنتیک به بیش از ۱۱۰ هزار نفر در فارس

مدیرکل بهزیستی فارس با اشاره به سابقه ارائه این خدمات در استان گفت: فعالیت مراکز مشاوره ژنتیک تحت نظارت بهزیستی فارس از سال ۱۳۷۸ آغاز شده و تاکنون بیش از ۱۱۰ هزار نفر از خدمات این مراکز بهره‌مند شده‌اند.

وی افزود: اکنون ۱۸ مرکز مشاوره ژنتیک در ۱۰ شهرستان آباده، شیراز، جهرم، فسا، کازرون، لار، لامرد، نی‌ریز، داراب و زرین‌دشت زیر نظر بهزیستی فعالیت می‌کنند.

گودرزی با تشریح آمار مراجعه‌کنندگان بیان کرد: سال گذشته ۱۴ هزار و ۶۷۰ نفر از خدمات مشاوره ژنتیک استفاده کردند و ۷۸۰ نفر نیز از یارانه آزمایش‌های ژنتیک بهره‌مند شدند.

وی ادامه داد: در شش‌ماهه نخست سال جاری نیز ۸ هزار و ۳۶۷ نفر خدمات مشاوره ژنتیک دریافت کرده‌اند و ۳ هزار و ۷۱۰ نفر از یارانه و کمک‌هزینه آزمایش‌های ژنتیک استفاده کرده‌اند.

ارائه خدمات به مناطق فاقد مرکز مستقل مشاوره ژنتیک

گودرزی با اشاره به برنامه‌های بهزیستی برای افزایش دسترسی شهروندان مناطق مختلف استان به این خدمات گفت: در شهرستان‌های فراشبند، ارسنجان، قیروکارزین و مرودشت که مرکز مستقل مشاوره ژنتیک ندارند، خدمات مورد نیاز از طریق مراکز مثبت زندگی تحت نظارت بهزیستی و به‌صورت نیمه‌حضوری ارائه می‌شود.

وی افزود: در شش‌ماهه نخست سال جاری، ۵۱۸ خانواده در این چهار شهرستان از خدمات رایگان مشاوره ژنتیک بهره‌مند شده‌اند و ۱۴۳ نفر نیز از یارانه و کمک‌هزینه آزمایش‌های ژنتیک استفاده کرده‌اند.

کمک‌هزینه آزمایش ژنتیک برای خانواده‌های کم‌درآمد

مدیرکل بهزیستی فارس با تأکید بر اینکه مشکلات اقتصادی نباید مانع دسترسی خانواده‌ها به خدمات پیشگیرانه و تشخیصی شود، اظهار کرد: بهزیستی پس از بررسی شرایط اقتصادی و اجتماعی افراد واجد شرایط، یارانه و کمک‌هزینه مشاوره و آزمایش‌های ژنتیک را به خانواده‌های کم‌درآمد اختصاص می‌دهد.

وی توضیح داد: آزمایش‌های ژنتیک با بررسی DNA، کروموزوم‌ها، ژن‌ها یا فرآورده‌های ژنی، به شناسایی تغییرات مرتبط با بیماری‌های ژنتیکی کمک می‌کنند و بر اساس نوع مشکل فرد یا خانواده و با درخواست پزشک یا مشاور ژنتیک انجام می‌شوند.

گودرزی از خانواده‌های واجد شرایط خواست برای اطلاع از ضوابط و نحوه دریافت حمایت‌های مالی، به اداره بهزیستی شهرستان محل سکونت خود مراجعه کنند.

تأکید بر پیشگیری برای سلامت نسل‌های آینده

مدیرکل بهزیستی فارس در پایان با دعوت از زوج‌های جوان و خانواده‌ها برای جدی گرفتن مشاوره ژنتیک گفت: پیشگیری از معلولیت نیازمند همکاری خانواده‌ها، نظام سلامت، نهادهای حمایتی و دستگاه‌های مسئول است. آگاهی از سوابق خانوادگی، مراجعه به‌موقع به مراکز مشاوره و انجام آزمایش‌های تخصصی در موارد ضروری می‌تواند به شناسایی خطرها و کاهش احتمال بروز یا تکرار برخی اختلالات کمک کند.

وی توسعه خدمات پیشگیرانه، افزایش دسترسی عادلانه به مشاوره و آزمایش‌های ژنتیک و حمایت از خانواده‌های نیازمند را از رویکردهای بهزیستی عنوان کرد و افزود: هر اقدام آگاهانه در این زمینه، گامی برای ساختن جامعه‌ای سالم‌تر و توانمندتر است.

انتهای پیام/