به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی آنام فارس، مدرسه دیگر تنها محلی برای انتقال مفاهیم درسی نیست؛ نوجوان امروز در کنار کتاب و کلاس درس، با انتخاب‌های شغلی آینده، شبکه‌های اجتماعی، تغییرات سریع جامعه و مجموعه‌ای از مسائل فردی و اجتماعی مواجه است. همین شرایط باعث شده نقش خانواده و مدرسه در تربیت دانش‌آموزان، فراتر از پیگیری نمرات و وضعیت تحصیلی تعریف شود.
در چنین شرایطی، هنرستان‌ها به دلیل ماهیت مهارتی خود می‌توانند بخشی از فاصله میان آموزش مدرسه و نیازهای واقعی زندگی را پوشش دهند؛ موضوعی که به گفته فاطمه قاسمی، مدیر هنرستان دخترانه امام رضا(ع) ناحیه یک شیراز، نیازمند توجه بیشتر به مهارت‌های فردی، اجتماعی و شغلی دانش‌آموزان است.
آینده شغلی؛ دغدغه‌ای که از دوران مدرسه آغاز می‌شود
انتخاب رشته و تصور آینده شغلی، برای بسیاری از خانواده‌ها به یکی از نگرانی‌های جدی تبدیل شده است. از این منظر، آموزش‌های مهارتی می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند تا تصویری واقعی‌تر از توانایی‌ها و مسیر پیش روی خود داشته باشد.
قاسمی با اشاره به ظرفیت هنرستان‌ها در این زمینه، بر اهمیت ایجاد ارتباط میان دانش‌آموزان و بازار کار تأکید دارد. به اعتقاد او، آموزش در هنرستان زمانی می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد که دانش‌آموز علاوه بر یادگیری یک تخصص، با فرصت‌های شغلی و مهارت‌های مورد نیاز جامعه نیز آشنا شود.
اما آماده‌سازی نوجوان برای آینده فقط به شغل محدود نمی‌شود. هویت اجتماعی، توانایی تصمیم‌گیری و قدرت مواجهه با اطلاعات نیز بخشی از همین مسیر است.
نوجوانان در برابر سیل اطلاعات
فضای مجازی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی نسل جدید شده و نوجوانان هر روز با حجم گسترده‌ای از محتوا و اطلاعات مواجه‌اند. در چنین فضایی، صرفاً محدود کردن زمان استفاده از تلفن همراه نمی‌تواند پاسخ کاملی به دغدغه خانواده‌ها باشد.
مدیر هنرستان دخترانه امام رضا(ع) معتقد است آنچه اهمیت بیشتری دارد، افزایش توانایی نوجوان برای تشخیص محتوای درست از نادرست است. از همین رو، آموزش سواد رسانه‌ای می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند تا در مواجهه با اطلاعات و الگوهای مختلف فضای مجازی، نگاه تحلیلی‌تری داشته باشند.
او در عین حال بر نقش خانواده نیز تأکید دارد و همراهی والدین، وضع قوانین روشن برای استفاده از تلفن همراه و توجه به نوع محتوای مصرفی را از عوامل مؤثر در مدیریت حضور نوجوانان در فضای مجازی می‌داند.
نسخه تربیتی واحدی برای همه نوجوانان وجود ندارد
یکی از چالش‌های خانواده‌ها، نحوه برخورد با نوجوانان در دوره‌ای است که فرزند از یک سو به حمایت والدین نیاز دارد و از سوی دیگر در مسیر استقلال قرار گرفته است.
به گفته قاسمی، خانواده‌ها باید شناخت بیشتری از ویژگی‌های دوره نوجوانی پیدا کنند و شیوه ارتباط خود را متناسب با این مرحله از رشد تغییر دهند. برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی برای والدین، استفاده از ظرفیت مراکز مشاوره تخصصی نوجوانان و اجرای برنامه‌هایی مانند «مدرسه زندگی» از جمله اقداماتی است که می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.
با این حال، توسعه چنین برنامه‌هایی به پشتیبانی بیشتر و اختصاص اعتبارات کافی نیاز دارد تا آموزش خانواده از برگزاری برنامه‌های مقطعی فراتر رفته و به فرآیندی مستمر تبدیل شود.
مدرسه بدون خانواده، مسیر تربیت را کامل نمی‌کند
در نگاه سنتی، ارتباط خانواده با مدرسه اغلب به جلسات اولیا و مربیان یا پیگیری وضعیت درسی دانش‌آموز محدود می‌شود؛ اما شرایط امروز، مشارکت فعال‌تر والدین را ضروری کرده است.
قاسمی بر ضرورت تبدیل خانواده به یک شریک تربیتی تأکید دارد. برگزاری نشست‌های منظم بر اساس نیازهای واقعی خانواده‌ها، استفاده از ظرفیت شبکه شاد برای ارتباط مستمر و اجرای برنامه‌های مشترک میان والدین و دانش‌آموزان، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند فاصله میان خانه و مدرسه را کاهش دهد.
در این میان، برنامه‌هایی مانند کارگاه‌های کارآفرینی می‌تواند هم دانش‌آموزان و هم والدین را با موضوعاتی خارج از چارچوب معمول کلاس درس درگیر کند.
آسیب‌های اجتماعی همیشه از بیرون خانه وارد نمی‌شوند
نگرانی نسبت به آینده، بحران هویت و تأثیرپذیری از الگوهای نامناسب فضای مجازی از جمله مسائلی است که می‌تواند نوجوانان را تحت تأثیر قرار دهد. برای مقابله با این مسائل، صرفاً اعمال محدودیت کافی نیست و خانواده باید ارتباط عاطفی خود با فرزند را تقویت کند.
بر اساس دیدگاه قاسمی، حضور نوجوان در فعالیت‌های هنری، گروهی و اجتماعی و همچنین تقویت تفکر نقادانه می‌تواند فرصت مناسبی برای رشد شخصیت و کاهش آسیب‌پذیری او فراهم کند.
به این ترتیب، اوقات فراغت نیز از یک زمان خالی به فرصتی برای یادگیری، تجربه و ارتباط اجتماعی تبدیل می‌شود.
نمره خوب، تمام ماجرای موفقیت نیستدر فرآیند تربیت تحصیلی، توجه بیش از اندازه به نتیجه نهایی می‌تواند تلاش و مسیر یادگیری دانش‌آموز را تحت‌الشعاع قرار دهد. قاسمی نقش پدر و مادر را در این زمینه مکمل یکدیگر می‌داند و معتقد است حمایت عاطفی، ایجاد امنیت روانی و کمک به ترسیم آینده باید در کنار پیگیری وضعیت تحصیلی قرار گیرد.
از این منظر، خانواده نباید موفقیت فرزند را تنها با کارنامه او اندازه‌گیری کند. تلاش، پشتکار، توانایی حل مسئله و مسئولیت‌پذیری نیز بخشی از دستاوردهای مهم دوران مدرسه هستند.
مهارت‌هایی که جای آنها در برنامه آموزشی پررنگ‌تر است
مدیریت مالی، مهارت کار گروهی، سواد عاطفی و مهارت‌های تخصصی، تنها بخشی از توانایی‌هایی هستند که نوجوان برای ورود موفق به زندگی اجتماعی به آنها نیاز دارد.
قاسمی با اشاره به ظرفیت ویژه هنرستان‌ها برای آموزش این مهارت‌ها، معتقد است رسیدن به شرایط مطلوب نیازمند بازنگری در برنامه‌های آموزشی و افزایش توانمندی حرفه‌ای معلمان است.
به بیان دیگر، اگر قرار باشد مدرسه دانش‌آموز را برای زندگی آماده کند، آموزش باید از انتقال محفوظات فراتر برود و بخشی از زمان و ظرفیت خود را به تمرین مهارت‌هایی اختصاص دهد که نوجوان در زندگی واقعی به آنها نیاز خواهد داشت.
والدین هم باید برای آینده فرزندشان آماده شوند
تحولات بازار کار و ظهور رشته‌ها و مشاغل جدید، تصمیم‌گیری درباره آینده تحصیلی را برای خانواده‌ها پیچیده‌تر کرده است. در نتیجه، تنها دانش‌آموز نیست که به آموزش نیاز دارد؛ والدین نیز باید اطلاعات خود را درباره رشته‌های جدید، فرصت‌های شغلی و ویژگی‌های نسل نوجوان به‌روز کنند.
به گفته قاسمی، آموزش خانواده در این حوزه می‌تواند به والدین کمک کند تا به جای تصمیم‌گیری صرفاً بر اساس تجربه‌های گذشته، شرایط جدید را نیز در انتخاب‌ها و راهنمایی‌های خود در نظر بگیرند.
هدف نهایی؛ نوجوانی که بتواند روی پای خود بایستد
شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های تربیت نوجوان، فراهم کردن فرصت برای تجربه کردن باشد. خانواده‌ای که همواره تمام مشکلات فرزند را پیش از مواجه شدن او با مسئله حل می‌کند، ممکن است فرصت یادگیری حل مسئله را از او بگیرد.
قاسمی بر همین اساس، آماده‌سازی نوجوان برای استقلال و تاب‌آوری را ضروری می‌داند. تجربه شکست‌های کوچک، پذیرش مسئولیت تصمیم‌ها و تلاش برای پیدا کردن راه‌حل، بخشی از فرآیندی است که می‌تواند نوجوان را برای مواجهه با مسائل بزرگ‌تر زندگی آماده کند.
در نهایت، آنچه از مجموعه این دیدگاه‌ها برمی‌آید این است که تربیت نسل آینده، مسئولیت یک نهاد یا یک فرد نیست. خانواده، مدرسه و جامعه زمانی می‌توانند زمینه رشد نوجوان را فراهم کنند که در کنار آموزش علمی، به مهارت، هویت، سلامت اجتماعی، انتخاب شغلی و توانایی مستقل زندگی کردن نیز توجه شود.
انتهای پیام/
- منبع خبر : تولیدی
