به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی آنام فارس، مستندهای «صفر» به کارگردانی محمدباقر خدادوست و لیلی نوروزیسده، و «کتایون» ساخته محمد ناصریراد، هر یک با روایتی متفاوت اما همریشه، از دغدغههای زمین، انسان و بحران زیست معاصر سخن میگویند؛ از سبک زندگی بدون پسماند تا مهاجرت اجباری در سایه خشکسالی.
«صِفر»؛ دعوتی برای بازگشت به منشأ انسان و زمین
روایت زوج مستندساز شیرازی از سبک زندگی بدون پسماند در دنیای مصرفزده با نگاهی پژوهشی و انسانمحور، تلاشی است برای بیدارسازی وجدان زیستمحیطی انسان امروز. این اثر که تهیهکنندگی آن را لیلی نوروزیسده بر عهده داشته، به بررسی سبک زندگی «پسماند صفر» و تلاش شهروندان برای کاهش زباله در زیست شهری میپردازد.
این فیلم حاصل ماهها پژوهش میدانی و گفتوگو با کارشناسان محیط زیست است؛ روایتی تصویری از خانهها، مراکز خرید و زبالهدانیهای فراموششده شهر که هر کدام آینهای از عادتهای مصرفی انسان مدرناند.
در میان عوامل تولید، نامهایی چون: محمدهادی سبحانیان (مدیر تصویربرداری)، کامران کشاورز(تصویربردار)، پرنیان خدادوست (صدابردار) و سیده منصوره موسوی (تدوین و صداگذاری) دیده میشود. این تیم با نگاهی هنری و دغدغهمند، تصویری از زندگی در لحظه بحران را بر پرده آوردهاند.
این مستند با زبانی شاعرانه و در عین حال هشداردهنده، شهروندان را به تأملی تازه درباره رابطه خویش با زمین فرا میخواند؛ یادآور اینکه هر انتخاب کوچک، میتواند معنایی بزرگ برای آینده داشته باشد
.
«کتایون»؛ چهره انسانی بحران اقلیمی
مهاجرت اجباری، فروپاشی زیستبوم و روایت زنی که زمینش را از دست داد.
در کنار «صفر»، مستند «کتایون» ساخته محمد ناصریراد نیز در بخش رقابتی جشنواره بینالمللی فیلم شهر حضور یافته است. این اثر با رویکردی آسیبشناسانه و انسانی، سرگذشت زنی به نام کتایون را روایت میکند؛ زنی از حاشیه تالاب بختگان که فروپاشی زیستبوم و خشکسالی او را به مهاجرت ناگزیر کرده است.
ناصریراد، کارگردان اثر، میگوید: در سالهای اخیر، از پریشان تا بختگان، از طشک تا کافتر، بسیاری از تالابهای فارس خشک شدهاند. مستند کتایون؛ تلاشی است برای بازنمایی چهره انسانی این فاجعه؛ روایت زنی که با از دستدادن خانه، کار و هویت، ناچار به زیستن در حاشیه کلانشهر شیراز میشود.
این مستند به تهیهکنندگی رضا دانشپژوه در دفتر شیراز انجمن سینمای جوانان ایران تولید شده و در فرآیند پژوهش خود از همراهی محمد درویش، فعال برجسته محیطزیست، بهره برده است. تیم سازنده شامل: مسیحا رحیمی (تصویربردار)، علی بلندنظر (صداگذار)، فرناز فتحیزاده (عکاس)، سعیده غِلباش (طراح لباس)، و عبدالمجید غیبی (طراح پوستر) است.
این مستند که پیشتر؛ سه حضور موفق جشنوارهای را تجربه کرده، اینبار نیز در کنار آثاری از چهرههای شناختهشده مستندسازی ایران در جشنواره «فیلم شهر» رقابت میکند.
تلاقی هنر و مسئولیت اجتماعی
نهمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم شهر با دبیری مریم پیرکاری از ۱۹ تا ۲۱ آبان ۱۴۰۴ در پردیس سینمایی ملت برگزار و مراسم اختتامیه آن در ۲۲ آبان در مرکز همایشهای برج میلاد تهران برگزار میشود.
در این رویداد، ۱۴ مستند بلند و ۳۴ مستند کوتاه و نیمهبلند از ایران و جهان به رقابت میپردازند. حضور همزمان دو مستند از شیراز، نشان از جایگاه پررنگ مستندسازان این شهر در گفتمان نوین سینمای مستند ایران دارد؛ سینمایی که امروز نهتنها تصویرگر زیبایی، بلکه بازتابدهنده هشدارهای زمین است.
از دغدغه تا تغییر؛ صدای شیراز در سینمای جهانی
هر دو اثر «صفر» و «کتایون»؛ فراتر از روایتهای محلی، حامل پیامهای جهانیاند: در جهانی که زباله و خشکسالی به دو چهره از بحران تمدن بدل شدهاند، سینمای مستند ایران با صدایی تازه از جنوب کشور برخاسته است. صدایی که از شیراز، شهر فرهنگ و اندیشه، به پرده نقرهای جشنوارههای بینالمللی رسیده تا یادآور شود که آینده زمین، به انتخاب امروز ما وابسته است.
راهیابی این دو مستند به جشنواره بینالمللی فیلم شهر، گواهی است بر پویایی جریان مستندسازی در ایران؛ جریانی که نهتنها در پی روایت واقعیت است، بلکه میکوشد اخلاق، آگاهی و همدلی را به جوهر سینما بازگرداند. «صفر» و «کتایون» هر دو از دل شیراز برآمدهاند، اما در پیام خود جهانیاند: دعوتی برای تأمل، مسئولیت و بازاندیشی در زیستن بر زمین.
