به گزارش آنام فارس، محمد ناصری راد مستندساز و فعال فرهنگی، در یاداشتی که برای انتشار در اختیار آنام فارس قرار داده است،نوشت: هنرمندان عرصه نمایش فارس و دغدغه‌مندان تئاتر، فراخوان سی‌وهفتمین جشنواره تئاتر استان فارس منتشر شده و در میان بخش‌های مختلف این جشنواره، جای خالی تئاتر خیابانی به چشم می آید، بخشی که طی سال‌های گذشته با تلاش گروه‌های نمایشی و هنرمندان این استان شکل گرفته، رشد کرده و بخشی از جریان زنده تئاتر فارس را نمایندگی کرده است.
در گفت‌وگوهای میان اهالی تئاتر، دلیل این حذف، تصمیم و سیاست جدید در سطح ملی عنوان شده است. اگر چنین است، پرسش من از مسئولان فرهنگی استان روشن است، آیا حذف یک بخش در جشنواره‌ای در سطح ملی، الزاماً به معنای حذف آن از جشنواره استانی نیز هست؟
نمونه روشن آن همین امسال در هرمزگان دیده میشود. در فراخوان سی و هشتمین جشنواره تئاتر استان هرمزگان در سال ۱۴۰۵، تئاتر خیابانی همچنان به عنوان یک بخش رقابتی جشنواره حفظ شده است. نکته مهم‌تر اینکه در همان فراخوان صراحتاً آمده بخش خیابانی صرفاً در چارچوب جشنواره استانی به صورت رقابتی برگزار میشود و آثار این بخش امکان راهیابی به جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر را ندارند.
این اتفاق یک پرسش جدی را پیش روی مدیران فرهنگی فارس قرار می‌دهد، اگر یک استان میتواند با اتکا به ظرفیت‌های بومی خود، تئاتر خیابانی را حتی بدون پیوند با مسیر جشنواره فجر در ساختار جشنواره استانی حفظ کند، چرا فارس نتواند؟
مسئله من تقابل میان تئاتر صحنه‌ای و خیابانی نیست. هر دو گونه نمایشی بخشی از بدنه تئاتر استان هستند و هر دو به حمایت، فرصت اجرا و امکان دیده شدن نیاز دارند. مسئله، حفظ تنوع و زیست واقعی تئاتر فارس است.
سال‌هاست هنرمندانی در فارس با امکانات محدود، در میدان‌ها، بوستان‌ها، فضاهای عمومی و میانِ مردم کار کرده‌اند، گروه‌هایی که بخش مهمی از تجربه خود را خارج از سازوکار گیشه و سالن به دست آورده‌اند. حذف این بخش از یک جشنواره استانی، فرصت دیده شدن و رقابت حرفه‌ای را از بخشی از این جامعه هنری میگیرد.
در شرایطی که بسیاری از گروه‌های نمایشی برای تولید اثر، تمرین و حتی رسیدن به یک اجرای عمومی با مشکلات متعدد اقتصادی، کمبود سالن و محدودیت امکانات مواجه‌اند، انتظار میرود جشنواره استانی به عنوان یکی از معدود فرصت‌های رسمی دیده شدن آثار، ظرفیت‌های موجود را گسترش دهد و امکان حضور گونه‌های مختلف نمایشی را فراهم کند.
فارس از نظر سابقه و نیروی انسانی، ظرفیت قابل توجهی در تئاتر دارد. تئاتر خیابانی نیز بخشی از همین ظرفیت است و حفظ آن میتواند به استمرار فعالیت گروه‌ها، تربیت نسل تازه هنرمندان و ارتباط مستقیم‌تر تئاتر با جامعه کمک کند.
از همین رو، مطالبهٔ بنده از اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، دبیرخانه سی و هفتمین جشنواره تئاتر فارس و متولیان هنرهای نمایشی استان، یک مطالبه روشن است:
دربارهٔ حذف بخش تئاتر خیابانی توضیح شفاف ارائه شود و امکان بازنگری در فراخوان و بازگرداندن این بخش به جشنواره بررسی شود.
اگر محدودیت یا تصمیمی در سطح ملی وجود دارد، می‌وان با تعریف بخش خیابانی در چارچوب مستقل استانی، همان‌گونه که در فراخوان سی‌وهشتمین جشنواره تئاتر هرمزگان در سال ۱۴۰۵ پیش‌بینی شده، برای آن ساختار رقابتی تعریف کرد.
زین رو از هنرمندان عرصه نمایش، پیشکسوتان، گروه‌های تئاتری، منتقدان، خبرنگاران و همه دلسوزان فرهنگ و هنر فارس دعوت میکنم درباره این موضوع گفت‌وگو کنیم، آگاهی ایجاد کنیم و مطالبه گری را به شکل منسجم و مسئولانه دنبال کنیم.
به‌خصوص از دوستان و هنرمندان تئاتر خیابانی میخواهم از حق خود کوتاه نیایند، مطالبه‌گری زمانی اثرگذار میشود که جمعی، آگاهانه و محترمانه پیگیری شود.
اگر تئاتر خیابانی در فارس ظرفیت دارد، باید برای این ظرفیت فرصت ایجاد شود.
اگر هنرمندانش سال‌ها برای زنده ماندنش تلاش کرده‌اند، شایسته دیده شدن و حمایت هستند.
و اگر امکان برگزاری بخش خیابانی در قالب جشنواره استانی وجود دارد، انتظار ما توضیح روشن و بررسی جدی این امکان است.
این مطالبه را با احترام، آگاهی و همدلی پیگیری کنیم.
محمد ناصری راد
مستندساز و فعال فرهنگی
