لیلا کریمی / به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی آنام فارس، نخستین بار در سال ۱۹۶۴ میلادی، رئیسجمهور وقت آمریکا لیندون جانسون با امضای یک اعلامیه، پانزدهم اکتبر را به عنوان «روز عصای سفید» (White Cane Safety Day) معرفی کرد. هدف او برجستهکردن حق حضور نابینایان در جامعه بود؛ با نمادی روشن از استقلال یعنی عصای سفید.
این نماد بهتدریج در سراسر جهان پذیرفته شد و اکنون در بیشتر کشورها از جمله ایران، بهعنوان فرصتی برای آگاهیرسانی درباره حقوق، موانع اجتماعی و پیشرفتهای فنی نابینایان گرامی داشته میشود.
براساس آمارهای رسمی سازمان بهزیستی کشور، بیش از ۲۵۰ هزار نفر دارای آسیب بینایی شدید یا نابینایی کامل در ایران زندگی میکنند.
قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، مصوب سال ۱۳۹۷، دولت را مکلف کرده است که زمینه آموزش، اشتغال، بیمه سلامت و دسترسی شهری مناسب را برای نابینایان فراهم کند.
با وجود این، فعالان اجتماعی معتقدند بسیاری از این مواد هنوز در مرحله اجرا یا با بودجههای ناکافی و طرحهای مقطعی مواجه است؛ از جمله نامناسببودن معابر شهری، عقبماندگی در تبدیل منابع آموزشی به خط بریل و کمبود تجهیزات راهیاب هوشمند شهری.
عصای سفید؛ پرچم استقلال، نه دلیل ترحم
عصای سفید تنها یک ابزار حرکتی نیست؛ پرچمی است از استقلال، امنیت و آگاهی اجتماعی. در کشورهای پیشرو، قوانین راهنمایی و رانندگی هرگونه بیتوجهی رانندگان در برابر دارنده عصای سفید را تخلف سنگین تلقی میکنند.
در ایران نیز آییننامه رانندگی چنین حقی را برای نابینایان محفوظ دانسته، اما اجرای فرهنگی آن هنوز نیازمند آموزش عمومی و رسانهای گستردهتر است.
واقعیت تلخ این است که نابینایان در بسیاری از ادارات، سامانهها و فضاهای شهری، همچنان با تبعیض سیستمی روبهرو هستند. سامانههای خدمات الکترونیک اغلب برای نرمافزارهای صفحهخوان طراحی نشدهاند؛ تاکسیرسانها دسترسی صوتی ندارند و معابر ناایمناند.
روز عصای سفید در صورتی معنا پیدا میکند که مدیران شهری و مسئولان در برابر این قشر از جامعه پاسخگو باشند، نه صرفاً بزرگداشت یک نماد را گرامی بدارند.
در فرهنگ جهانی، عصای سفید نمادی از استقلال و بصیرت است؛ اما در فرهنگ ما باید به سند عدالت اجتماعی بدل شود.
این روز یادآور حقیقتی است روشن؛ برابری واقعی از مسیر ترحم نمیگذرد، بلکه از راه طراحی عادلانه، قانون مؤثر و وجدان اجتماعی حاصل میشود.
حضور مدیرکل ثبت احوال فارس در میان روشندلان شیراز
سیدعباس هاشمی، مدیرکل ثبت احوال فارس به مناسبت روز جهانی نابینایان، به همراه جمعی از کارکنانش راهی مرکز آموزشی نابینایان «شوریده شیرازی» شد؛ حضوری که نه تشریفاتی که سرشار از معنویت و همدلی بود.
در فضایی صمیمی میان کلاسهای آموزش بریل و صدای خواندن الفبا، میز خدمت ثبت احوال برپا شد تا مشکلات هویتی نابینایان و مددجویان مرکز برطرف شود.
هاشمی در این دیدار خطاب به روشندلان گفت: مهمترین پیام عصای سفید، پیام استقلال و کرامت است. باور دارم عصای سفید از یک سو پرچم استقلال و شرافت جامعه نابینایان است و از سوی دیگر، در جهانی که چشمها بر انسانیت بسته شدهاند، همه ما به عصای سفید نیاز داریم تا دوباره مسیر انسانیت را پیدا کنیم.
روشندلان، صاحبان روحهای بزرگ هستند
او با چشمانی پر از احساس ادامه داد: ما به دلهای پاک شما نیاز داریم. چشمان شما هرچند نمیبیند، اما بصیرتی دارد که دنیای آلوده ما ندارد. خدا کند شما دست ما را بگیرید و راه درست را نشانمان بدهید؛ شما صاحبان روحهای بزرگید.
مدیرکل ثبت احوال فارس در پایان این دیدار، روز جهانی عصای سفید را به تمام نابینایان، مربیان و فعالان حوزه معلولیت تبریک گفت و افزود: عصای سفید چون پرچمی است که به نشان استقلال در دست روشندلان به حرکت درمیآید و آینهای است از قدرت و نعمتی الهی که همگان را به تفکر و تأمل فرا میخواند.
مدیرکل بهزیستی فارس
برابری فرصتها؛ از شعار تا راهبرد بهزیستی فارس
محمدرضا هوشیار، مدیرکل بهزیستی فارس، در گفتوگو با آنام فارس اظهار کرد: روز جهانی عصای سفید یادآور ظرفیتهای ارزشمند افراد نابینا و کمبینا و فرصتی برای بازنگری در نگاه جامعه نسبت به توانمندیهای آنان است. باید کاری کنیم که این روز تنها در تقویم نماند، بلکه در عمل به رخدادی فرهنگی و اجتماعی بدل شود.
وی با اشاره به اینکه هماکنون بیش از ۲۰ هزار و ۶۸۰ نفر نابینا و کمبینا زیر پوشش خدمات بهزیستی فارس قرار دارند، افزود: بهزیستی با اجرای طرحهای پیشگیرانه، حمایتی و آموزشی، در مسیر پیشگیری از بروز معلولیتهای بینایی گام برمیدارد. یکی از این برنامهها، طرح غربالگری بینایی کودکان سه تا ششساله است که از ابتدای امسال تاکنون ۵۲ هزار و ۳۱ کودک غربال شدهاند و از این میان، ۲ هزار و ۶۰۳ کودک دارای احتمال اختلال بینایی شناسایی و برای بررسی تخصصی به پزشکان ارجاع داده شدند.
هوشیار همچنین با اشاره به همزمانی روز عصای سفید با روز ملی پارالمپیک گفت: بهزیستی فارس با همکاری هیأت ورزشهای نابینایان و کمبینایان، مراسمی ویژه برگزار میکند که در آن از قهرمانان ملی این قشر تقدیر خواهد شد. این برنامه تجلی باور ما به توانایی، اراده و حضور اجتماعی فعال افراد دارای معلولیت است.
وی در پایان تأکید کرد: تحقق عدالت اجتماعی در گرو دسترسی برابر همه شهروندان به فناوریهای نوین، آموزشهای تخصصی و حمایتهای اجتماعی است. بهزیستی فارس در مسیر فراهمسازی این بسترها مصمم است تا هر فرد نابینا بتواند با استقلال و کرامت در جامعه نقشآفرین باشد.
از سنت تا فناوری؛ صدای تازه عدالت اجتماعی
تحلیل کارشناسان حوزه رفاه اجتماعی نشان میدهد که مسئله نابینایی دیگر فقط ندیدن نیست، بلکه دیده نشدن است.
اگر نابینایی با فناوری تلفیق شود، مرز محدودیتها از میان میرود؛ اما نبود طراحی فراگیر در سامانههای دولتی، ضعف آموزش دسترسپذیری در فناوریهای بومی و نگاه ترحممحور جامعه، همچنان از موانع بزرگ تحقق عدالت دیجیتال است.
در برنامههای جدید بهزیستی فارس مقرر شده است بخشی از اعتبارات فرهنگی به تجهیز کتابخانههای صوتی و توسعه نرمافزارهای گفتاری اختصاص یابد. همچنین، همکاریهایی با دانشگاه شیراز برای راهاندازی یک پلتفرم گفتارمحور ویژه نابینایان در دست انجام است.
عدالت اجتماعی بر محور فناوری و کرامت
روز عصای سفید دیگر تنها یادآور یک عصا نیست؛ نشانهای از گذار اجتماعی از ترحم به عدالت است.
آنچه امروز در فارس و ایران جریان دارد، تلاشی است برای پیوند سنت روشندلی با فناوریهای نو، تا جامعهای ساخته شود که در آن هیچ نگاهی به دیگری از بالا نباشد و هیچ نوری از عدالت فرو نماند.
- منبع خبر : تولیدی
